5 case study AI ra tiền thật: điểm chung, phần copy được và phần không

Suốt loạt bài vừa rồi tôi mổ xẻ năm câu chuyện có thật về những người kiếm được tiền từ AI. Bài này gom cả năm lại: họ giống nhau ở đâu, khác nhau ở đâu, và phần nào bạn thật sự làm được ở Việt Nam.

Bắt đầu bằng một sự thật dễ bị bỏ qua: không ai trong năm người này phát minh ra công nghệ AI nào cả. Tất cả đều dùng mô hình có sẵn của người khác.

Bảng so sánh năm case study: PhotoAI, Photoroom, Lovable, Midjourney, Marc Lou — quy mô, đội ngũ, vốn và cách có khách — Ba trong năm không gọi một đồng vốn nào.

Năm câu chuyện, tóm tắt trong một dòng

PhotoAI — một người, không nhân viên, 105.000$ doanh thu mỗi tháng. Toàn bộ sản phẩm nằm trong một tệp PHP.
Photoroom — 500 triệu đô định giá, chỉ từ việc tách nền ảnh sản phẩm. Bí quyết nằm ở chỗ bán API cho chính các sàn.
Lovable — 0 lên 100 triệu đô trong 8 tháng, nhanh nhất lịch sử ngành. Kèm một lỗ hổng làm lộ dữ liệu hàng trăm ứng dụng.
Midjourney — 500 triệu đô một năm, không gọi vốn, không quảng cáo, hai năm đầu không có cả website.
Marc Lou — 24 sản phẩm thất bại rồi 1 triệu đô một năm, nhờ chia nhỏ rủi ro thay vì đặt cược.

Bốn thứ cả năm đều làm giống nhau

Bốn điểm chung: ngách hẹp, thu tiền sớm, lo phân phối trước khi lo sản phẩm, bán kết quả chứ không bán công nghệ — Bốn điều này không đòi hỏi vốn, cũng không đòi hỏi bạn giỏi kỹ thuật hơn ai.

1. Ngách hẹp tới mức nghe buồn cười

Không ai bắt đầu bằng "nền tảng AI cho sáng tạo nội dung". Họ bắt đầu bằng ảnh chân dung của chính bạn, tách nền ảnh sản phẩm. Hẹp thì giải thích được trong một câu, tìm đúng người cần rất dễ, và làm tốt hơn mọi công cụ tổng quát.

Đây là chỗ tôi thấy nhiều người Việt đi sai ngay bước đầu. Ngách bạn đang nghĩ gần như chắc chắn còn rộng. Hẹp thêm một lần nữa đi.

2. Thu tiền sớm, có khi ngay ngày đầu

PhotoAI bắt khách trả tiền trước khi nhận được tấm ảnh nào. Midjourney thì cắt hẳn bản dùng thử miễn phí vào tháng 3/2023, đúng lúc đang tăng trưởng mạnh.

Lý do không phải tham. Với sản phẩm AI, mỗi lượt dùng là một khoản tiền thật trả cho máy chủ. Người dùng miễn phí không phải tài sản — họ là hoá đơn. Đây là điểm khác biệt căn bản giữa sản phẩm AI và phần mềm thường, và bỏ qua nó là cách nhanh nhất để đốt hết tiền túi.

3. Lo phân phối trước khi lo sản phẩm

Đây là điểm chung mạnh nhất, và cũng khó copy nhất:

Levels đã xây mười năm người theo dõi trước khi ra PhotoAI
Midjourney đặt sản phẩm vào Discord — ứng dụng nhắn tin nhóm đã có sẵn hàng trăm triệu người
Photoroom bán thẳng cho các sàn đã nắm hàng triệu người bán, để sàn nhúng tính năng của họ vào
Lovable để người dùng tự khoe thứ họ dựng ra

Không ai dựng xong sản phẩm rồi mới ngồi nghĩ cách tìm khách. Câu hỏi đúng không phải "làm sao kéo người dùng về" mà là "ai đã có sẵn nhóm khách này, và mình đến chỗ họ bằng cách nào".

4. Bán kết quả, không bán công nghệ

Không trang chủ nào trong năm cái khoe dùng mô hình gì, nhanh bao nhiêu mili giây, huấn luyện trên bao nhiêu dữ liệu. Khách hàng không mua mô hình. Họ mua tấm ảnh xong việc.

Ở Việt Nam tôi thấy ngược lại rất nhiều: sản phẩm nào cũng dán chữ "ứng dụng AI" lên đầu như một huy chương. Chữ đó không bán được hàng — nó chỉ chiếm chỗ của câu nói khách hàng nhận được gì.

Nhưng họ cũng mâu thuẫn nhau

Phần này quan trọng, vì đọc năm câu chuyện rồi rút ra "công thức chung" là cách hiểu sai.

Về vốn: Photoroom và Lovable gọi vốn lớn và đi nhanh nhờ đó. Midjourney, PhotoAI, Marc Lou không gọi đồng nào và vẫn tới đích. Không có câu trả lời đúng — chỉ có hai con đường khác nhau.

Về số lượng sản phẩm: Marc Lou chia nhỏ ra hai mươi cái. Midjourney và Photoroom dồn hết vào một cái duy nhất suốt nhiều năm. Ngược nhau hoàn toàn, cả hai đều ra tiền.

Về tốc độ: Lovable đi nhanh nhất lịch sử ngành — và trả giá bằng một lỗ hổng làm lộ dữ liệu người dùng của hàng trăm ứng dụng. Midjourney đi chậm hơn, kỹ hơn, không dính scandal nào tương tự.

Nên nếu có ai nói với bạn "đây là công thức làm sản phẩm AI thành công", hãy nghi ngờ. Năm người này không đi chung một đường.

Bạn đứng ở tầng nào?

Ba tầng kiếm tiền từ AI: tầng mô hình dành cho OpenAI Google Anthropic, tầng sản phẩm là nơi cả năm câu chuyện nằm, tầng người dùng dành cho người bán hàng và làm dịch vụ — Không ai trong năm câu chuyện chạm vào tầng trên cùng.

Tầng trên cùng — huấn luyện mô hình — cần hàng trăm triệu đô. Bạn không vào được, và không cần vào.

Tầng giữa là nơi cả năm câu chuyện nằm: lấy mô hình có sẵn, gói thành thứ giải quyết một việc cụ thể cho một nhóm người cụ thể. Đây là chỗ có nhiều dư địa nhất hiện nay.

Tầng dưới — dùng AI để làm việc của mình nhanh hơn — là chỗ phần lớn người đọc blog này nên bắt đầu. Ít rủi ro hơn nhiều, và kết quả thấy được trong vài tuần.

Đợi chút đã — tôi có cái này muốn giới thiệu với bạn. Đây là quảng cáo, không quan tâm thì cuộn qua vài dòng.

Quảng cáo

Hoàng Long Studio nhận dựng website và ứng dụng cho người kinh doanh, từ ý tưởng đến bản chạy thật trong 1–2 tuần, giao cả mã nguồn

Cả năm người trong bài đều tự dựng được sản phẩm của mình

Đó là điểm chung thứ năm mà tôi không đưa vào danh sách trên, vì nó không phải bài học — nó là điều kiện. Họ thử được nhiều lần vì mỗi lần thử gần như không tốn tiền. Nếu bạn nhìn ra một ngách nhưng không tự dựng được, Hoàng Long Studio nhận dựng bản chạy được đầu tiên trong 1–2 tuần, giao cả mã nguồn.

Xem Studio đã làm những gì →

Hết quảng cáo. Quay lại phần cuối.

Ba thứ không copy được ở Việt Nam

Tôi viết phần này trong từng bài, gom lại đây vì nó quan trọng hơn phần bài học.

Chi phí tính bằng đô, doanh thu tính bằng đồng. Mỗi lượt dùng AI là một khoản trả cho máy chủ nước ngoài, tính bằng đô. Bán ở Việt Nam thì giá phải thấp hơn nhiều lần. Bài toán hoàn toàn khác, và nó quyết định bạn chọn ngách nào — nên chọn ngách mà một lượt dùng đáng nhiều tiền, đừng chọn ngách cần hàng triệu lượt rẻ tiền.

Lượng người theo dõi tích luỹ nhiều năm. Levels tung sản phẩm là có sẵn hàng trăm nghìn người nhìn thấy ngay hôm đầu. Bạn tung hôm nay thì bao nhiêu người biết? Không có đường tắt cho việc này — chỉ có bắt đầu sớm.

Thời điểm đã qua. Năm 2022 tạo ảnh bằng AI còn lạ, ai đăng lên cũng có người trầm trồ. Giờ ảnh AI đầy mạng. Vòng lặp tự lan của Midjourney không lặp lại được với cùng một sản phẩm.

Nếu bạn muốn bắt đầu tuần này

Viết ra ba nhóm người bạn đã hiểu sẵn — vì đang bán cho họ, hoặc từng làm nghề đó. Ngách tốt luôn nằm trong chỗ bạn đã biết.
Với mỗi nhóm, tìm một việc lặp đi lặp lại và tốn thời gian của họ. Không cần ý tưởng vĩ đại, cần một việc phiền có thật.
Hỏi năm người xem họ có trả tiền không, và trả bao nhiêu. Làm trước khi dựng bất cứ thứ gì. Năm người khen "hay đấy" mà không ai nói giá thì đó là câu trả lời không.
Nếu vẫn thấy khó, bắt đầu ở tầng dưới. Dùng AI cho chính công việc bạn đang làm. Ít rủi ro, và bạn học được cách AI thật sự hoạt động trước khi đem tiền ra thử.

Về những con số trong loạt bài

Tôi giữ một nguyên tắc suốt năm bài: ghi rõ con số nào kiểm chứng được, con số nào chỉ là lời công ty tự nói.

Con số của Levels và Marc Lou do chính họ công bố công khai — đáng tin cao nhất trong loạt.
Con số của Photoroom và Lovable phần lớn từ báo chí đưa tin về các vòng gọi vốn — kiểm chứng độc lập được.
Con số của Midjourney là ước tính từ bên ngoài. Công ty tư nhân không bắt buộc công bố tài chính.
Những con số kiểu "tăng 56% doanh số nhờ đổi ảnh" là quảng cáo của chính nhà cung cấp. Tôi đưa vào để bạn biết họ nói gì, không phải để bạn tin.

Doanh thu công ty thay đổi theo tháng. Nếu bạn đọc bài này lâu sau khi tôi viết, con số đã khác — nhưng bốn điểm chung ở trên thì không đổi.